Uptime van laadpalen: zo houd je je laadnetwerk betrouwbaar
Als CPO draait het niet alleen om laadpalen plaatsen. Bestuurders moeten erop kunnen rekenen dat ze kunnen laden wanneer dat nodig is. Elk uur dat een laadpunt uitvalt, betekent gemiste laadsessies, minder omzet en minder vertrouwen. Nederlandse gemeenten vragen in hun concessies inmiddels vaak 99% beschikbaarheid. Uptime is dus een belangrijk onderdeel van goed laadpaalbeheer.
Belangrijkste feiten
- Uptime is het deel van de tijd dat een laadpunt werkt en bruikbaar is. In Nederlandse concessies is 99% een gangbare eis.
- Concessies leggen ook hersteltijden vast: gevaarlijke situaties binnen 2 uur, gewone storingen binnen 48 uur.
- 55% van de EV-rijders heeft weleens problemen bij een publieke laadpaal. Een defecte laadpaal is de grootste ergernis.
- Dankzij AFIR is de status van elk publiek laadpunt live zichtbaar via het nationale dataplatform DOT-NL.
- Monitoring op afstand, open protocollen, preventief onderhoud en energiebeheer helpen om laadpalen beschikbaar te houden.
Sources: ChargeUp Europe, Understanding uptime in the EV charging industry: towards a common methodology
Wat betekent uptime voor een CPO?
Uptime is het percentage van de tijd dat een laadpunt werkt en beschikbaar is voor bestuurders. AFIR, de Europese verordening voor publieke laadinfrastructuur, vraagt CPO’s om de beschikbaarheid van hun diensten af te stemmen op wat gebruikers nodig hebben. AFIR legt geen vast Europees percentage op. In Nederland wordt dat percentage meestal bepaald in de concessie of aanbesteding van de gemeente.
In de praktijk worden die eisen heel concreet. De gemeente Terneuzen eist bijvoorbeeld dat laadpalen minstens 99% van de tijd beschikbaar zijn. Gevaarlijke situaties moeten binnen 2 uur zijn opgelost en gewone storingen binnen 48 uur, ook in het weekend. De CPO biedt een 24/7 storingsnummer in het Nederlands en rapporteert jaarlijks de uptime per laadpaal.
De Friese concessie gaat nog een stap verder. Daar moet niet alleen de laaddienst, maar ook de online dataverbinding minstens 99% beschikbaar zijn, met wekelijkse rapportage. Urgente storingen, zoals een vastzittende stekker of een laadpaal zonder alternatief binnen 1 km, vragen actie ter plaatse binnen maximaal 4 uur.
AFIR maakt de beschikbaarheid van laadpunten ook zichtbaar. CPO’s van publieke laadpunten moeten onder meer locatie, prijs en realtime beschikbaarheid aanleveren. In Nederland gebeurt dat via DOT-NL, het nationale dataplatform dat NDW beheert voor het ministerie van IenW. Valt een laadpunt uit, dan zien bestuurders, laadapps en de gemeente dat meteen.
Bronnen: EUR-Lex, Verordening (EU) 2023/1804 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen; Gemeente Terneuzen, Programma van Eisen Laadpalen; Gemeente Leeuwarden, Programma van Eisen Bijlage PVE-I; NDW, Dataplatform Openbaar Toegankelijke laadpunten – Nederland
Uptime is niet hetzelfde als betrouwbaarheid
Hoe je uptime berekent, maakt uit. De Open Charge Alliance adviseert om per laadpunt te meten en niet per station of locatie, omdat je cijfers wel kunt optellen maar niet meer kunt uitsplitsen. Een laadpunt dat 3 dagen van een maand van 30 dagen offline is, haalt 90% uptime. De alliantie wijst er ook op dat niet elke mislukte sessie aan de laadpaal ligt: een probleem aan de autokant, een ongeldige laadpas of een roamingfout kan een sessie stoppen terwijl de laadpaal prima werkt.
Bronnen: Open Charge Alliance, Improving Uptime Monitoring with OCPP
Voor een CPO is de vraag dus niet alleen “staat de laadpaal online?”, maar ook “is de sessie gestart en afgerond?”. Meet allebei: uptime per laadpunt voor de concessie, en het slagingspercentage van sessies voor de bestuurder.
Waarom uptime ook commercieel belangrijk is
Bestuurders merken het als het misgaat. In het Nationaal Laadonderzoek 2025 zegt 55% van de EV-rijders weleens problemen te hebben bij publieke laadpalen. Een defecte laadpaal is de grootste ergernis bij laden in de buurt. De publieke laadpaal in de wijk scoort een 7,2, tegenover een 9,2 voor de eigen laadpaal thuis. Elke mislukte laadbeurt is een gemiste sessie voor de CPO en een reden om voortaan een ander netwerk te kiezen.
Bronnen: RVO, Laden van elektrische auto’s in Nederland: Ervaringen en meningen van EV-rijders
Waarom valt een laadpaal uit?
De Open Charge Alliance noemt elf veelvoorkomende oorzaken van uitval. Samen laten ze goed zien waar je als CPO op moet letten om je laadnetwerk betrouwbaar te houden.
Type storing | Wat er gebeurt | Wat helpt |
|---|---|---|
Net en vermogen | Stroomuitval, onderspanning of een aansluiting die zijn limiet bereikt | Energiebeheer op locatie en overbelastingsbeveiliging |
Hardware en elektrische veiligheid | Defecte vermogenselektronica, aardlekschakelaar die afslaat, overstroom | Diagnose op afstand, preventief onderhoud, gecertificeerde installatie |
Communicatieverlies | De laadpaal verliest de verbinding met het backoffice, of het backoffice ligt plat | Verbinding monitoren, automatisch opnieuw verbinden, offline laden |
Autorisatie en betaling | Defecte RFID-lezer, ongeldige laadpassen, roamingfouten | Laadsessies monitoren, niet alleen de status; betaal- en roamingkoppelingen testen |
Communicatie auto–laadpaal | Auto en laadpaal maken geen goede verbinding, of de stekkervergrendeling werkt niet | Actuele firmware, standaardprotocollen en sessielogs |
Fysieke schade | Verbogen stekkers, doorgesneden kabels, kapotte schermen | Inspecties, meldingen van bestuurders, snelle levering van onderdelen |
Duidelijke afspraken zijn minstens zo belangrijk als de techniek. Is de hardware bijvoorbeeld van een vastgoedeigenaar en beheert een CPO de laadpunten? Leg dan vast wie welke storing oplost en binnen welke termijn.
Bronnen: Open Charge Alliance, Improving Uptime Monitoring with OCPP
Hoe houd je als CPO de uptime hoog?
Een hoge uptime begint bij laadpunten die betrouwbaar werken, storingen die snel zichtbaar zijn en problemen die je waar mogelijk op afstand kunt oplossen. Deze vijf punten maken het grootste verschil.
- Monitor elk laadpunt realtime. Alleen zien of een laadpaal online is, is niet genoeg. Volg ook gestarte sessies, geweigerde autorisaties en foutcodes. Zo merk je wanneer een laadpaal wel online staat, maar laden toch niet lukt. OCPP-heartbeats en statusmeldingen geven snel aan wanneer de verbinding wegvalt of een storing optreedt.
- Los storingen waar mogelijk op afstand op. Een herstart, aangepaste configuratie of firmware-update kan al voldoende zijn. Zo hoeft er niet voor elke storing een monteur ter plaatse te komen en beperk je de uitvaltijd.
- Werk met open standaarden. OCPP zorgt ervoor dat laadpalen en backofficesystemen van verschillende leveranciers met elkaar kunnen communiceren, bijvoorbeeld voor statusmeldingen, diagnose en firmwarebeheer. Daardoor blijf je flexibel in je keuze van hardware en software en behoud je zicht op je laadnetwerk. Plan je de overstap naar OCPP 2.x of ISO 15118-20? Lees wat er vanaf 2027 verandert in het beheer van je laadlocaties.wat er vanaf 2027 verandert in het beheer van je laadlocaties
- Plan preventief onderhoud. Controleer kabels, stekkers, schermen en koeling volgens een vast schema en zorg dat belangrijke onderdelen snel beschikbaar zijn. Geef daarbij voorrang aan drukke locaties en snelladers.
- Maak heldere SLA-afspraken. Spreek met installateurs en onderhoudspartners af hoe snel zij op verschillende storingen reageren en deze oplossen. Gebruik ook één vaste methode om uptime te rapporteren. Zo sluiten je cijfers aan op wat gemeenten in hun programma van eisen vragen, zoals een jaarlijkse rapportage van uptime en storingen per laadpaal.
Bronnen: Open Charge Alliance, Improving Uptime Monitoring with OCPP; Open Charge Alliance, Open Charge Point Protocol; Gemeente Terneuzen, Programma van Eisen Laadpalen
Waarom hoort energiebeheer bij uptime?
Een laadpaal kan technisch perfect werken en toch niet kunnen laden als er onvoldoende vermogen beschikbaar is. Laden meerdere auto’s tegelijk terwijl ook het gebouw stroom verbruikt, dan kan de aansluiting haar limiet bereiken. In het slechtste geval schakelt de hoofdschakelaar uit en vallen meerdere laadpunten tegelijk weg.
In Nederland is dat extra relevant door netcongestie. Volgens de Nationale Agenda Laadinfrastructuur zijn nieuwe aansluitingen en uitbreidingen niet overal meer mogelijk. Slim laden en energieopslag worden daarom steeds belangrijker. Als extra netcapaciteit niet beschikbaar is, moet je het bestaande vermogen zo slim mogelijk verdelen.
Energiebeheer op locatie helpt daarbij. Het meet hoeveel vermogen de locatie op dat moment gebruikt en verdeelt wat beschikbaar is over de laadpunten. Zo blijft de locatie binnen de limiet van de aansluiting en kunnen laadpunten beschikbaar blijven, ook als auto’s op piekmomenten tijdelijk iets trager laden. Op locaties met meerdere verdeelkasten moet die beveiliging op elk niveau werken.
Bronnen: Nationale Agenda Laadinfrastructuur, Voortgangsrapportage 2025 Nationale Agenda Laadinfrastructuur
Zo helpt Smappee CPO’s hun laadnetwerk betrouwbaar te houden
Smappee brengt laadinfra die voldoen aan de AFIR- en ISO 15118-20-normen en energiebeheer samen. Zo houd je niet alleen zicht op de laadpunten zelf, maar ook op het vermogen dat voor het laden beschikbaar is.
- Open laadpalen op basis van OCPP. Smappee-laadpalen werken met het backoffice van je keuze, zodat je zicht en controle houdt over status, sessies en firmware.
- Smappee Infinity op locatie. Infinity meet het energieverbruik realtime en stuurt dynamische load balancing, energie-inzichten en laden met zonne-overschot aan. Zo blijven laadpalen binnen de limiet van de aansluiting werken.
- Correct geïnstalleerd vanaf de start. Smappee werkt met Smappee Certified Installers. Een goede installatie helpt problemen en onnodige uitval vanaf het begin te voorkomen.
- Veilig verbonden. Smappee is ISO/IEC 27001:2022-gecertificeerd. Want ook digitale veiligheid is belangrijk voor een betrouwbaar laadnetwerk.
Beheer je een laadnetwerk of wil je uitbreiden? Bespreek met ons team hoe je de uptime van je laadpunten beschermt.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede uptime voor laadpalen?
Nederlandse gemeenten vragen in hun concessies vaak minstens 99% beschikbaarheid, zoals in Terneuzen en de Friese concessie. Vaak geldt die eis ook voor de dataverbinding van de laadpaal.
Legt AFIR een minimale uptime op?
Nee, nog niet. AFIR vraagt dat de uptime aansluit bij de behoeften van gebruikers en verplicht CPO’s om realtime beschikbaarheid te delen. In Nederland loopt dat via DOT-NL. Het precieze percentage staat in de concessie van de gemeente.
Hoe bereken je de uptime van een laadpaal?
Uptime is de tijd dat een laadpunt werkt en bruikbaar is, gedeeld door de normale bedrijfstijd. De Open Charge Alliance adviseert om per laadpunt te rekenen. Methodes verschillen in wat als uitval telt, bijvoorbeeld schade door derden, dus leg de methode vast in je contracten.
Wat is het verschil tussen uptime en betrouwbaarheid?
Uptime zegt of een laadpaal online is. Betrouwbaarheid zegt of bestuurders echt kunnen laden. Een laadpaal kan online zijn terwijl een laadpas, roamingkoppeling of de communicatie met de auto faalt. Meet daarom ook het slagingspercentage van sessies.
Helpt load balancing om de uptime te verbeteren?
Ja. Dynamische load balancing houdt een locatie onder de limiet van haar netaansluiting, zodat de hoofdschakelaar niet uitvalt als veel auto’s tegelijk laden. Bij piekmomenten laden auto’s soms iets trager, maar de laadpalen blijven beschikbaar.