Uptime van laadpunten: zo bouw je aan een betrouwbaar laadnetwerk
Als CPO zorg je in de eerste plaats voor laadzekerheid: bestuurders moeten kunnen inpluggen en vertrekken met de energie die ze nodig hebben. Een laadpunt dat uitvalt, betekent gemiste laadsessies, minder roamingomzet en minder vertrouwen. Bovendien is een laadpaal die volgens de cijfers “beschikbaar” is, niet altijd echt bruikbaar. Daarom vraagt een betrouwbaar laadnetwerk om meer dan alleen onderhoud.
Belangrijkste feiten
- Uptime geeft aan hoeveel van de tijd een laadpunt werkt en bruikbaar is. In Europese aanbestedingen wordt steeds vaker 97% tot 99% gevraagd.
- Gent legt 99% uptime per laadpunt op. Toch waren er in 2025 meer dan 100 laadpunten die niet of niet goed werkten.
- Vlaanderen telt meer dan 77.000 publieke laadpunten en zet sterker in op laadpleinen. Als daar iets misloopt, worden meteen meer bestuurders getroffen.
- AFIR verplicht exploitanten om de realtime beschikbaarheid van publieke laadpunten te delen via transportdata.be, het nationale toegangspunt.
- Ook het capaciteitstarief speelt mee. Met slim energiebeheer beperk je pieken en voorkom je dat laadpunten uitvallen door overbelasting.
Sources: ChargeUp Europe, Understanding uptime in the EV charging industry: towards a common methodology
Wat betekent uptime voor een CPO?
Uptime is het percentage van de tijd dat een laadpunt werkt en beschikbaar is voor bestuurders. AFIR, de Europese verordening voor publieke laadinfrastructuur, vraagt CPO’s om hun diensten af te stemmen op wat gebruikers nodig hebben. De verordening legt geen vast uptimepercentage op. In concessies en aanbestedingen zien we wel steeds vaker eisen van 97% tot 99%.
In Vlaanderen lopen verschillende concessies naast elkaar: de Vlaamse concessie per provincie, eigen contracten in steden zoals Antwerpen, Gent en Oostende, en de oudere concessie die tussen 2027 en 2030 afloopt. Daarna gaan de laadpalen kosteloos over naar een nieuwe CPO, tenzij de gemeente ze laat verwijderen. Neem je zo’n netwerk over, dan neem je dus ook de bestaande laadpunten en hun betrouwbaarheid over.
AFIR maakt de beschikbaarheid van laadpunten ook zichtbaar. CPO’s van publieke laadpunten moeten onder meer de locatie, gebruiksvoorwaarden en realtime beschikbaarheid delen via transportdata.be, het Belgische nationale toegangspunt voor vervoersgegevens. Valt een laadpunt uit, dan wordt dat zichtbaar voor bestuurders, laadapps en de overheid.
Bronnen: EUR-Lex, Verordening (EU) 2023/1804 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen; ChargeUp Europe, Understanding uptime in the EV charging industry: towards a common methodology; Fluvius, Concessie-einde laadpalen Allego: zo zorg je voor laadzekerheid in jouw stad of gemeente; transportdata.be, Informatie voor gegevensaanbieders
Uptime is niet hetzelfde als betrouwbaarheid
Gent laat goed zien waarom dat verschil belangrijk is. De stad vraagt 99% uptime per laadpunt. Toch werkten in 2025 meer dan 100 laadpunten af en toe niet of niet goed door een softwareprobleem bij het inlezen van laadpassen. Volgens de stad bleef de gemeten uptime boven 99%, waardoor ze weinig mogelijkheden had om in te grijpen.
Ook volgens de Open Charge Alliance vertelt uptime niet het volledige verhaal. Een sessie kan mislukken door een ongeldige laadpas, een roamingfout of een probleem met de wagen, terwijl de laadpaal zelf online blijft. De organisatie raadt ook aan om uptime per laadpunt te meten, niet per station. Is een laadpunt 3 dagen offline in een maand van 30 dagen, dan bedraagt de uptime 90%.
Voor een CPO volstaat de vraag “staat de laadpaal online?” dus niet. Ook belangrijk: kon de bestuurder de laadsessie starten en afronden? Meet daarom zowel de uptime als het slagingspercentage van laadsessies.
Bronnen: VRT NWS, Gent zoekt naar oplossing voor meer dan 100 laadpalen die niet of slecht werken; Open Charge Alliance, Improving Uptime Monitoring with OCPP
Waarom uptime nog belangrijker wordt op laadpleinen
Vlaanderen telt meer dan 77.000 publieke laadpunten. De Vlaamse regering schaft het recht op een laadpaal binnen 250 meter van de woning af en zet meer in op laadpleinen en lokale laadplannen. Hoe meer laadpunten op één locatie, hoe groter de impact wanneer er een storing is of de aansluiting overbelast raakt.
Bestuurders kunnen een defecte laadpaal rechtstreeks melden bij de helpdesk van de CPO. Die contactgegevens staan op elke laadpaal. Ook een snelle opvolging van zulke meldingen draagt dus bij aan een betrouwbaar laadnetwerk.
Bronnen: VRT NWS, Vlaamse regering wil inzetten op ‘laadpleinen’: openbare laadpaal op 250 meter van je deur is geen recht meer; Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Leidraad Lokaal Laden
Waarom valt een laadpaal uit?
De Open Charge Alliance beschrijft elf veelvoorkomende oorzaken van uitval. Samengebracht in enkele categorieën wordt snel duidelijk waar je als CPO op kunt letten.
Type storing | Wat er gebeurt | Wat helpt |
|---|---|---|
Net en vermogen | Stroomuitval, onderspanning of een aansluiting die haar limiet bereikt | Energiebeheer op locatie en bescherming tegen overbelasting |
Hardware en elektrische veiligheid | Defecte vermogenselektronica, een verliesstroomschakelaar die afslaat of overstroom | Diagnose op afstand, preventief onderhoud en een correcte installatie |
Communicatieverlies | De laadpaal verliest de verbinding met het backoffice, of het backoffice is niet bereikbaar | Verbinding monitoren, automatisch opnieuw verbinden en offline laden |
Autorisatie en betaling | Defecte RFID-lezer, ongeldige laadpassen of roamingfouten | Laadsessies monitoren, niet alleen de status, en betaal- en roamingkoppelingen testen |
Communicatie auto–laadpaal | De communicatie tussen wagen en laadpaal wordt niet afgerond, of de stekkervergrendeling werkt niet | Actuele firmware, standaardprotocollen en logs per laadsessie |
Fysieke schade | Verbogen stekkers, doorgesneden kabels of beschadigde schermen | Regelmatige inspecties, meldingen van bestuurders en snelle beschikbaarheid van onderdelen |
Techniek alleen is niet genoeg. Is de hardware eigendom van een gemeente, vastgoedeigenaar of bedrijf en wordt ze door een CPO uitgebaat? Leg dan duidelijk vast wie welke storing oplost en binnen welke termijn.
Bronnen: Open Charge Alliance, Improving Uptime Monitoring with OCPP
Hoe verhoog je de uptime van je laadnetwerk?
Een betrouwbaar laadnetwerk begint bij drie dingen: storingen zoveel mogelijk voorkomen, ze snel opmerken en ze waar mogelijk op afstand oplossen. Deze vijf werkwijzen helpen daarbij.
Monitor elk laadpunt realtime.
Alleen weten of een laadpunt online is, volstaat niet. Volg ook gestarte sessies, geweigerde autorisaties en foutcodes. Zo merk je wanneer een laadpaal online staat maar toch niet laadt, zoals in Gent. OCPP-heartbeats en statusmeldingen geven snel aan wanneer de verbinding wegvalt of een storing optreedt.
Los storingen waar mogelijk op afstand op.
Een herstart, aangepaste configuratie of firmware-update kan veel problemen oplossen zonder dat er iemand ter plaatse moet komen. Dat verkort de uitvaltijd en beperkt interventies.
Bouw op open standaarden.
Met OCPP praten laadpalen en backofficesystemen van verschillende leveranciers met elkaar, inclusief statusmeldingen, diagnose en firmwarebeheer. Zo kun je van software of hardware wisselen zonder het zicht op je netwerk te verliezen, ook als je een bestaand netwerk overneemt. Plan je de overstap naar OCPP 2.x of ISO 15118-20? Lees wat er vanaf 2027 verandert in het beheer van je laadlocaties.
Plan preventief onderhoud.
Controleer kabels, stekkers, schermen en koeling op vaste momenten en zorg dat belangrijke reserveonderdelen snel beschikbaar zijn. Geef daarbij extra aandacht aan laadpleinen en snelladers.
Maak duidelijke SLA-afspraken.
Spreek met installateurs en onderhoudspartners af hoe snel ze op verschillende storingen reageren en wanneer die opgelost moeten zijn. Gebruik ook één vaste methode om uptime te meten en te rapporteren. De Europese laadsector werkt aan een gemeenschappelijke aanpak, zodat uptimecijfers beter vergelijkbaar worden in aanbestedingen en audits.
Bronnen: Open Charge Alliance, Open Charge Point Protocol; ChargeUp Europe, Understanding uptime in the EV charging industry: towards a common methodology
Waarom is energiebeheer belangrijk voor uptime?
Een laadpaal kan perfect werken en toch niet kunnen laden als er op de locatie onvoldoende vermogen beschikbaar is. Laden meerdere wagens tegelijk terwijl ook het gebouw veel energie verbruikt, dan kan de aansluiting haar limiet bereiken. In het slechtste geval schakelt de hoofdschakelaar uit en valt een volledige rij laadpunten stil.
In Vlaanderen speelt ook het capaciteitstarief mee. Sinds 1 januari 2023 worden netkosten mee bepaald door de hoogste kwartierpiek per maand. De VREG noemt het laden van een elektrische wagen als een typische oorzaak van hoge pieken. Voor bedrijven op middenspanning tellen ook de maandpieken en aansluitcapaciteit mee.
Fluvius verwacht bovendien tegen 2035 netcongestie in sommige regio’s en zet daarom in op flexibele aansluitingen. Daarbij is een basisvermogen gegarandeerd, maar kan extra vermogen op piekmomenten worden beperkt. Een laadlocatie moet dus zelf binnen de beschikbare capaciteit kunnen blijven.
Energiebeheer op locatie lost beide op. Het meet de echte belasting op de aansluiting en verdeelt het beschikbare vermogen realtime over de laadpunten. Zo blijft de locatie onder haar limiet, vlak je de kwartierpiek af en blijft elk laadpunt laden, soms iets trager, maar nooit uit. Op locaties met meerdere verdeelborden moet de beveiliging op elk niveau werken. Lees hoe Cascade Overload Protection het elektriciteitsnet van je bedrijf beschermt.
Zo helpt Smappee CPO’s hun laadnetwerk betrouwbaar te houden
Smappee brengt laadinfra die voldoen aan de AFIR- en ISO 15118-20-normen en energiebeheer samen. Zo houd je niet alleen zicht op de laadpunten zelf, maar ook op het vermogen dat voor het laden beschikbaar is.
- Open laadpunten op basis van OCPP. Smappee-laadpalen kunnen verbinden met het backoffice van je keuze. Zo behoud je zicht en controle over status, sessies en firmware.
- Smappee Infinity op locatie. Infinity meet het energieverbruik realtime en stemt het laadvermogen af op wat er op de locatie beschikbaar is. Je krijgt energie-inzichten op locatieniveau en kunt laden met zonne-overschot, terwijl de laadpunten binnen de limiet van de aansluiting blijven.
- Correct geïnstalleerd vanaf de start. Smappee Certified Installers zijn opgeleid om onze oplossingen correct te installeren en in bedrijf te stellen. Zo verklein je het risico op problemen na de installatie.
- Veilig verbonden. Smappee is ISO/IEC 27001:2022-gecertificeerd. Want ook de beveiliging van een verbonden laadnetwerk speelt een belangrijke rol in de betrouwbaarheid ervan.
Baat je een laadnetwerk uit of plan je een uitbreiding? Bespreek met ons team hoe je de beschikbaarheid van je laadpunten kunt beschermen.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede uptime voor laadpunten?
In Europese aanbestedingen wordt steeds vaker 97% tot 99% uptime gevraagd. Gent legt bijvoorbeeld 99% per laadpunt op. Kijk daarnaast ook naar het slagingspercentage van laadsessies, want een hoge uptime betekent niet automatisch dat elke bestuurder probleemloos kan laden.
Legt AFIR een minimale uptime op?
Nee, nog niet. AFIR vraagt dat de uptime aansluit bij wat gebruikers nodig hebben en verplicht CPO’s om realtime beschikbaarheid te delen. In België gebeurt dat via transportdata.be. Het precieze percentage wordt vastgelegd in de concessie.
Hoe bereken je de uptime van een laadpunt?
Uptime is de tijd dat een laadpunt werkt en bruikbaar is, gedeeld door de normale bedrijfstijd. De Open Charge Alliance raadt aan om dit per laadpunt te berekenen. Niet elke methode rekent uitval op dezelfde manier mee, bijvoorbeeld bij vandalisme of een stroomonderbreking. Leg daarom duidelijk vast welke methode je gebruikt.
Wat is het verschil tussen uptime en betrouwbaarheid?
Uptime geeft aan of een laadpunt beschikbaar is. Betrouwbaarheid gaat een stap verder: kan de bestuurder ook echt laden? Een laadpaal kan online zijn terwijl het inlezen van een laadpas, een roamingkoppeling of de communicatie met de wagen mislukt. Daarom is ook het slagingspercentage van laadsessies belangrijk.
Helpt dynamisch lastbeheer om de uptime te verbeteren?
Ja. Dynamisch lastbeheer houdt het totale verbruik binnen de limiet van de netaansluiting. Zo voorkom je dat de hoofdschakelaar uitvalt wanneer veel wagens tegelijk laden. In Vlaanderen helpt het bovendien om de kwartierpiek te beperken die mee je capaciteitstarief bepaalt.