Skip to main content
Vraag een offerte

Welke data heb je nodig voor een slimme laadplanning van je wagenpark, en waar vind je die?

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data

Een slimme laadplanning bepaalt welk voertuig wanneer laadt, met welk vermogen en in welke volgorde. Zo vertrekt elk voertuig op tijd met genoeg energie, terwijl je locatie binnen het beschikbare netvermogen blijft.

De data om die planning op te bouwen, heb je waarschijnlijk al in huis. Waar vind je die? In het laadsysteem, de ritplanning, de voertuigen zelf en de elektriciteitsmeter. Breng je die bronnen samen, dan leg je de basis voor een geoptimaliseerd laadplan.

Met welke data bouw je een laadplanning op?

Alles draait om vier vragen:

  • Wanneer komt elk voertuig binnen?
  • Wanneer vertrekt het weer
  • Hoeveel energie heeft het tot die tijd nodig?
  • Hoeveel vermogen is er op de locatie beschikbaar in de uren daartussen?

Met de aankomst- en vertrektijden ken je het laadvenster van elk voertuig. De energiebehoefte bepaalt vervolgens hoeveel elk voertuig binnen dat venster nodig heeft, terwijl het beschikbare vermogen de grens vormt voor alle voertuigen samen. Ontbreekt een van deze gegevens of klopt die niet, dan werkt de planning met aannames. Het gevolg: bussen die halfvol vertrekken of nieuwe pieken op je locatie.

Wanneer komen voertuigen binnen, en hoelang staan ze aan de laadpaal?

Het meest betrouwbare antwoord vind je in het laadsysteem. Daar wordt elke laadsessie vastgelegd met een begintijd, een eindtijd en de geleverde energie. Zo zie je wanneer voertuigen daadwerkelijk worden aangesloten en hoelang ze blijven staan. Geplande retourtijden zijn minder nauwkeurig, want files, extra stops en late diensten gooien die planning vaak in de war. In de sessiedata zie je wat er echt gebeurde.

Het is daarnaast verstandig om meerdere weken aan sessies te bekijken, inclusief verschillende weekdagen. Zo wordt het echte patroon zichtbaar: welke voertuigen vroeg terug zijn, welke altijd laat binnenkomen en hoeveel tijd je wagenpark werkelijk heeft om te laden.

Hoe weet het laadsysteem wanneer elk voertuig vertrekt?

De vertrektijd is het enige gegeven dat een laadsysteem niet zelf kan meten. Er zijn drie manieren om die door te geven:

  • Een vaste standaard vertrektijd per voertuig of per groep.
  • Chauffeurs voeren zelf een vertrektijd in wanneer ze aansluiten.
  • De vertrektijden worden overgenomen uit de ritplanning of het dienstrooster, zodat de laadplanning het werkelijke plan van de volgende dag volgt.

De komende jaren wordt een vierde optie steeds gebruikelijker: het voertuig geeft zijn vertrektijd zelf door aan de laadpaal. Daar komt ISO 15118 in beeld.

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Use Case MAN

Wat is ISO 15118, en wat verandert er op 1 januari 2027?

ISO 15118 is een internationale norm die bepaalt hoe een elektrisch voertuig en een laadpaal via de laadkabel met elkaar communiceren. Je kunt het zien als een gedeelde taal. Op dit moment is dat gesprek vaak nog erg beperkt: veel AC-laadpalen sturen vooral een signaal dat aangeeft hoeveel stroom het voertuig mag afnemen, terwijl het voertuig weinig teruggeeft.

Ondersteunen zowel het voertuig als de laadpaal ISO 15118, dan kunnen ze veel meer informatie uitwisselen. Het voertuig deelt dan zijn laadtoestand, hoeveel energie het nog nodig heeft en wanneer de chauffeur wil vertrekken. De laadpaal gebruikt die informatie om de laadsessie te plannen. Dezelfde communicatie zorgt er bovendien voor dat de laadpaal het voertuig automatisch herkent zodra het wordt aangesloten, zonder laadpas of app. Dat heet plug-and-charge.

ISO 15118-20

De meest recente versie van de norm is ISO 15118-20. Die omvat ook bidirectioneel laden, waarbij een voertuig energie kan terugleveren aan het gebouw of het net (vehicle-to-grid).

Via de Europese verordening voor infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (AFIR) wordt ISO 15118-20 vanaf 1 januari 2027 verplicht. Nieuwe en gerenoveerde openbare laadpunten, maar ook nieuwe en gerenoveerde private AC- en DC-laadpunten, moeten vanaf dan deze versie ondersteunen.

Een depot met laadpalen die vanaf 2027 worden geïnstalleerd, kan zijn laadplanning daardoor nog nauwkeuriger afstemmen. Wel moet ook het voertuig de norm ondersteunen. Een goede laadplanning houdt dus rekening met zowel communicerende als niet-communicerende voertuigen.

Meer over ISO 15118-20 en wat er vanaf 2027 verandert voor je laadpalen

Bronnen: DEKRA, Applying for ISO 15118 certification?; EUR-Lex, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/656 tot wijziging van Verordening (EU) 2023/1804 (AFIR); ElaadNL, Technical requirements for purchasing and operating Smart and Bidirectional Charging, version 1.0

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Use Case DPD

Hoeveel energie heeft elk voertuig nodig als de laadpaal de batterij niet kan uitlezen?

Zonder ISO 15118-communicatie ziet de laadpaal alleen hoeveel energie er tijdens de sessie doorheen gaat en wanneer het voertuig stopt met afnemen omdat de batterij vol is.

Omdat de laadtoestand onbekend is, kan de planning niet inschatten of een bestelbus kort of lang moet laden. Een bijna volle bus krijgt dan dezelfde prioriteit als een bijna lege, of het vermogen wordt verdeeld terwijl een ander voertuig het juist het hardst nodig heeft voor een vroeg vertrek.

Is de laadtoestand wel bekend, dan berekent de planning precies hoeveel energie er per voertuig nog ontbreekt, stopt ze elke sessie op het juiste moment en stuurt ze het resterende vermogen naar de voertuigen die nog tekortkomen.

Omdat nog niet elk voertuig en elke laadpaal in je wagenpark via ISO 15118 communiceert, zijn er drie manieren om de energiebehoefte per voertuig in te schatten:

  • Rit: de geplande afstand voor de volgende dag, vermenigvuldigd met het werkelijke verbruik per kilometer uit de laadhistorie of telematica van het voertuig.
  • Vorige sessie: de sessie van gisteren is een praktisch startpunt om te zien hoeveel het voertuig toen nodig had voor die rit.
  • Voertuig: veel telematicaplatforms en dashboards van fabrikanten (zoals ons Smappee Dashboard) tonen de laadtoestand, die je kunt opnemen in de planning.

Houd ook rekening met de seizoenen

In langetermijntests van ADAC verbruikten elektrische auto's in de winter 25 tot 31 procent meer energie, voornamelijk omdat het interieur en de batterij verwarmd moeten worden. Wie voorverwarmt terwijl het voertuig nog aan de laadpaal staat, haalt die energie uit het net in plaats van uit de batterij. Het loont dus om dat binnen het laadvenster te plannen. 

Daarnaast stelde ADAC vast dat een deel van de energie uit het net de batterij nooit bereikt: aan een AC-laadpaal van 11 kW mat de organisatie laadverliezen van 5,1 tot 7,0 procent.

Bronnen: ADAC, E-Auto im Winter: Mehr Verbrauch, weniger Reichweite; ADAC, Ladeverluste beim Elektroauto: Wie hoch sind sie wirklich?

Hoe weet de planning welk voertuig is aangesloten?

Voor de planning is het ook belangrijk om te weten welk voertuig aan welke laadpaal staat. In de praktijk is dat niet altijd vanzelfsprekend, zeker niet wanneer chauffeurs van voertuig wisselen of op een willekeurige vrije laadpaal aansluiten.

Er zijn drie oplossingen:

  • Een laadpas per voertuig die in de bus blijft: zodra iemand aansluit en de pas scant, weet de laadpaal welk voertuig is aangesloten.
  • Vaste laadplekken: eenvoudig, maar minder flexibel.
  • Automatische voertuigherkenning: voertuig en laadpaal communiceren in twee richtingen zodra het voertuig is aangesloten. Een laadpas of vaste plek is dan niet nodig. Het is dezelfde technologie als plug-and-charge bij openbare laadpunten, waarvoor AFIR naar de ISO 15118-normen verwijst. Zowel de laadpaal als het voertuig moeten hiervoor ISO 15118 ondersteunen.

Bronnen: EUR-Lex, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/656 tot wijziging van Verordening (EU) 2023/1804 (AFIR)

Hoeveel vermogen heeft je locatie per kwartier beschikbaar?

De vierde databron is je elektriciteitsmeter. Bij grootverbruikaansluitingen en slimme meters zijn kwartierwaarden beschikbaar, al heb je voor de detailgegevens van een slimme meter vaak een abonnement of energieportaal nodig. Die kwartierwaarden laten zien hoeveel vermogen je gebouw 's nachts gebruikt. Trek je dat verbruik af van je gecontracteerde transportvermogen, dan zie je per kwartier hoeveel ruimte er overblijft om te laden.

Je vindt die gegevens doorgaans in het klantportaal van je netbeheerder of energieleverancier, of in het dashboard van je energiemanagementsysteem. Zo wordt een vaste laadlimiet een profiel dat je gebouw volgt: meer ruimte zodra verlichting, verwarming en apparatuur uitgaan, en minder wanneer de eerste dienst begint.

Op plekken met netcongestie wordt dat profiel nog belangrijker. Met een tijdsblokgebonden transportrecht krijg je transportcapaciteit binnen tijdsblokken die je met de netbeheerder afspreekt. Een laadplanning die per kwartier rekening houdt met die blokken, laat het laden passen binnen de afspraken in plaats van ertegenin te werken.

Ontdek hoe laden en energiebeheer samenwerken op depotlocaties

Bronnen: Stimular, Hoe analyseer je kwartierwaarden elektriciteit en uurwaarden gas?; ACM, Codebesluit alternatieve transportrechten

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Fleet

In welke volgorde laden de voertuigen?

Heb je al deze data verzameld, dan bepalen prioriteitsregels in welke volgorde de voertuigen laden. De meest logische start is dat het voertuig met het vroegste vertrek eerst laadt, gevolgd door het voertuig met het grootste energietekort. Stel daarnaast voor elk voertuig een gegarandeerd minimaal laadniveau in, zodat ook een late binnenkomer of een onverwachte rit met genoeg energie vertrekt.

Het is ook verstandig om vooraf vast te leggen wat er gebeurt wanneer iets anders loopt dan gepland. In de praktijk gaat het meestal om deze situaties:

  • Een voertuig komt later terug dan gepland: het laadvenster wordt korter, dus de planning zet het hoger op de prioriteitenlijst of geeft het meer vermogen, terwijl voertuigen die later vertrekken tijdelijk langzamer laden.
  • Een laadpaal is buiten werking: het voertuig wordt op een andere laadpaal aangesloten, en de planning verdeelt het beschikbare vermogen en de laadtijd opnieuw over de overige laadpalen.
  • Een voertuig moet eerder vertrekken: de nieuwe vertrektijd wordt ingevoerd of overgenomen, en het voertuig krijgt automatisch voorrang op voertuigen die later vertrekken.
  • Niet alle voertuigen kunnen op tijd volledig worden geladen: elk voertuig krijgt eerst zijn gegarandeerde minimale laadniveau, waarna de resterende energie naar de voertuigen gaat die het eerst vertrekken.

Hoe weet je of de laadplanning werkt?

Dezelfde sessiedata die het aankomstpatroon lieten zien, tonen ook of het plan werkte. Daarbij zijn dezelfde controles belangrijk als in het begin:

  • Kreeg het voertuig de energie die het nodig had?
  • Was het voertuig klaar vóór de vertrektijd?
  • Bleef de locatie de hele nacht onder de vermogensgrens?

Zorg dat ook onderbroken en mislukte sessies worden vastgelegd, want die zeggen net zoveel als geslaagde sessies. Na de eerste weken helpt dat bovendien om te zien welke standaardinstellingen je moet bijstellen.

Wil je weten waarom je laadsessie mislukte? Lees onze gids:

Nu wagenparken groeien, wordt laden steeds vaker een dagelijkse planningstaak in plaats van een technisch detail. Een groot deel van de data die daarvoor nodig is, is al aanwezig in het laadsysteem, de ritplanning en de meter. Wie die gegevens samenbrengt, maakt van een vaste laadroutine een planning die volgt hoe het wagenpark werkelijk rijdt, én houdt energiekosten en netcapaciteit onder controle.

Meer over wat de elektrificatie van je wagenpark kost