Skip to main content
Vraag een offerte

Welke data heb je nodig om het laden van je wagenpark slim in te plannen, en waar vind je ze?

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data

Een slimme laadplanning bepaalt welke wagen wanneer laadt, aan welk vermogen en in welke volgorde. Zo vertrekt elke wagen op tijd met voldoende energie, terwijl je site binnen haar netcapaciteit blijft.

De data om die planning op te bouwen, heb je wellicht al in huis. Waar vind je ze? In het laadsysteem, de routeplanning, de wagens zelf en de elektriciteitsmeter. Breng je die bronnen samen, dan leg je de basis voor een geoptimaliseerd laadplan.

Met welke data bouw je een laadplanning op?

Alles draait om vier vragen:

  • Wanneer komt elke wagen binnen?
  • Wanneer vertrekt hij opnieuw?
  • Hoeveel energie heeft hij tegen dan nodig?
  • Hoeveel vermogen is er op de site beschikbaar in de uren daartussen?

Dankzij de aankomst- en vertrektijden ken je het laadvenster van elke wagen. De energiebehoefte bepaalt vervolgens hoeveel elke wagen binnen dat venster nodig heeft, terwijl het beschikbare vermogen de grens vormt voor alle wagens samen. Ontbreekt een van die gegevens of klopt hij niet, dan werkt de planning met aannames. Het gevolg: wagens die halfvol vertrekken of nieuwe pieken op je site.

Wanneer komen wagens binnen, en hoelang blijven ze ingeplugd?

Het meest betrouwbare antwoord vind je in het laadsysteem. Daar wordt elke laadsessie geregistreerd met een begintijd, een eindtijd en de geleverde energie. Zo zie je wanneer wagens effectief worden ingeplugd en hoelang ze aangesloten blijven. Geplande terugkeertijden zijn minder nauwkeurig, want files, extra stops en late diensten gooien die planning vaak overhoop. In de sessiedata zie je wat er werkelijk gebeurde.

Het is daarnaast verstandig om meerdere weken aan sessies te bekijken, inclusief verschillende weekdagen. Zo wordt het echte patroon zichtbaar: welke wagens vroeg terug zijn, welke altijd laat binnenkomen en hoeveel tijd je wagenpark werkelijk heeft om te laden.

Hoe weet het laadsysteem wanneer elke wagen vertrekt?

De vertrektijd is het enige gegeven dat een laadsysteem niet zelf kan meten. Er zijn drie manieren om die door te geven:

  • Een vaste standaardvertrektijd per wagen of per groep.
  • Bestuurders geven zelf een vertrektijd in wanneer ze inpluggen.
  • De vertrektijden worden overgenomen uit de routeplanning of het dienstrooster, zodat de laadplanning het werkelijke plan van de volgende dag volgt.

De komende jaren wordt een vierde optie steeds gebruikelijker: de wagen geeft zijn vertrektijd zelf door aan de laadpaal. Daar komt ISO 15118 in beeld.

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Use Case MAN

Wat is ISO 15118, en wat verandert er op 1 januari 2027?

ISO 15118 is een internationale norm die bepaalt hoe een elektrische wagen en een laadpaal via de laadkabel met elkaar communiceren. Je kan het zien als een gedeelde taal. Vandaag is dat gesprek vaak nog erg beperkt: veel AC-laadpalen sturen voornamelijk een signaal dat aangeeft hoeveel stroom de wagen mag afnemen, terwijl de wagen weinig teruggeeft.

Ondersteunen zowel de wagen als de laadpaal ISO 15118, dan kunnen ze veel meer informatie uitwisselen. De wagen deelt dan zijn laadtoestand, hoeveel energie hij nog nodig heeft en wanneer de bestuurder wil vertrekken. De laadpaal gebruikt die informatie om de laadsessie te plannen. Dezelfde communicatie zorgt er bovendien voor dat de laadpaal de wagen automatisch herkent zodra hij ingeplugd wordt, zonder badge of app. Dat heet plug-and-charge.

ISO 15118-20

De meest recente versie van de norm is ISO 15118-20. Die omvat ook bidirectioneel laden, waarbij een wagen energie kan teruggeven aan het gebouw of het net (vehicle-to-grid).

Via de Europese verordening voor infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (AFIR) wordt ISO 15118-20 vanaf 1 januari 2027 verplicht. Nieuwe en gerenoveerde publieke laadpunten, maar ook nieuwe en gerenoveerde private AC- en DC-laadpunten, moeten vanaf dan deze versie ondersteunen.

Een depot met laadpalen die vanaf 2027 geïnstalleerd worden, kan zijn laadplanning daardoor nog fijner afstellen. Wel moet ook de wagen de norm ondersteunen. Een goede laadplanning houdt dus rekening met zowel communicerende als niet-communicerende wagens.

Meer over ISO 15118-20 en wat er vanaf 2027 verandert voor je laadpalen

Bronnen: DEKRA, Applying for ISO 15118 certification?; EUR-Lex, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/656 tot wijziging van Verordening (EU) 2023/1804 (AFIR); ElaadNL, Technical requirements for purchasing and operating Smart and Bidirectional Charging, version 1.0

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Use Case DPD

Hoeveel energie heeft elke wagen nodig als de laadpaal de batterij niet kan uitlezen?

Zonder ISO 15118-communicatie ziet de laadpaal enkel hoeveel energie er tijdens de sessie doorstroomt en wanneer de wagen stopt met afnemen omdat de batterij vol is.

Omdat de laadtoestand onbekend is, kan de planning niet inschatten of een bestelwagen kort of lang moet laden. Een bijna volle wagen krijgt dan dezelfde prioriteit als een bijna lege, of het vermogen wordt verdeeld terwijl een andere wagen het net het hardst nodig heeft voor een vroeg vertrek.

Is de laadtoestand wel gekend, dan berekent de planning precies hoeveel energie er per wagen nog ontbreekt, stopt ze elke sessie op het juiste moment en stuurt ze het resterende vermogen naar de wagens die nog tekortkomen.

Omdat nog niet elke wagen en laadpaal in je wagenpark via ISO 15118 communiceert, zijn er drie manieren om de energiebehoefte per wagen in te schatten:

  • Route: de geplande afstand voor de volgende dag, vermenigvuldigd met het werkelijke verbruik per kilometer uit de laadhistoriek of telematica van de wagen.
  • Vorige sessie: de sessie van gisteren is een praktisch vertrekpunt om te zien hoeveel de wagen toen nodig had voor die route.
  • Wagen: veel telematicaplatformen en dashboards van constructeurs (zoals ons Smappee Dashboard) tonen de laadtoestand, die je kan opnemen in de planning.

Hou ook rekening met de seizoenen

In langetermijntests van ADAC verbruikten elektrische wagens in de winter 25 tot 31 procent meer energie, voornamelijk omdat het interieur en de batterij verwarmd moeten worden. Wie voorverwarmt terwijl de wagen nog ingeplugd is, haalt die energie van het net in plaats van uit de batterij. Het loont dus om dat binnen het laadvenster te plannen. 

Daarnaast stelde ADAC vast dat een deel van de energie uit het net de batterij nooit bereikt: aan een AC-laadpaal van 11 kW mat de organisatie laadverliezen van 5,1 tot 7,0 procent.

Bronnen: ADAC, E-Auto im Winter: Mehr Verbrauch, weniger Reichweite; ADAC, Ladeverluste beim Elektroauto: Wie hoch sind sie wirklich?

Hoe weet de planning welke wagen ingeplugd is?

Voor de planning is het ook belangrijk om te weten welke wagen aan welke laadpaal hangt. In de praktijk is dat niet altijd vanzelfsprekend, zeker niet wanneer bestuurders van wagen wisselen of aan eender welke vrije laadpaal inpluggen.

Er zijn drie oplossingen:

  • Een RFID-badge per wagen die in de bestelwagen blijft: zodra iemand inplugt en de badge scant, weet de laadpaal welke wagen aangesloten is.
  • Vaste laadplaatsen: eenvoudig, maar minder flexibel.
  • Automatische voertuigherkenning: wagen en laadpaal communiceren in twee richtingen zodra de wagen ingeplugd is. Een badge of vaste plaats is dan niet nodig. Het is dezelfde technologie als plug-and-charge aan publieke laadpunten, waarvoor AFIR naar de ISO 15118-normen verwijst. Zowel de laadpaal als de wagen moeten hiervoor ISO 15118 ondersteunen.

Bronnen: EUR-Lex, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/656 tot wijziging van Verordening (EU) 2023/1804 (AFIR)

Hoeveel vermogen heeft je site per kwartier beschikbaar?

De vierde databron is je elektriciteitsmeter. In Vlaanderen meet de netbeheerder het verbruik van een digitale meter per kwartier. Via Mijn Fluvius kan je dat kwartierverbruik raadplegen, en professionele klanten met een digitale meter of AMR-meter kunnen het ook via een API opvragen. Die kwartierwaarden tonen hoeveel vermogen je gebouw 's nachts verbruikt. Trek je dat verbruik af van je aansluitvermogen, dan zie je per kwartier hoeveel ruimte er overblijft om te laden.

Naast Mijn Fluvius vind je die gegevens doorgaans ook bij je energieleverancier of in het dashboard van je energiebeheersysteem. Zo wordt een vaste laadlimiet een profiel dat je gebouw volgt: meer ruimte zodra verlichting, verwarming en toestellen uitgaan, en minder wanneer de eerste ploeg start.

Bovendien bepalen diezelfde kwartierpieken je nettarief. Bedrijven op laagspanning betalen net als gezinnen het capaciteitstarief, en ook bedrijven op middenspanning betalen op basis van hun maandpieken. Een laadplanning die per kwartier binnen een vaste grens blijft, beschermt dus niet alleen je aansluiting, maar houdt ook je maandpiek onder controle.

Ontdek hoe laden en energiebeheer samenwerken op depotsites

Bronnen: Fluvius, Ontsluiten meetgegevens aan professionele netgebruikers via API; Vlaamse Nutsregulator, Capaciteitstarief

SMAPPEE Blog Smart Charging Schedule Through Data Fleet

In welke volgorde laden de wagens?

Heb je al die data verzameld, dan bepalen prioriteitsregels in welke volgorde de wagens laden. De meest logische start is dat de wagen met het vroegste vertrek eerst laadt, gevolgd door de wagen met het grootste energietekort. Stel daarnaast voor elke wagen een gegarandeerd minimaal laadniveau in, zodat ook een late binnenkomer of een onverwachte rit met voldoende energie vertrekt.

Het is ook verstandig om vooraf vast te leggen wat er gebeurt wanneer iets anders loopt dan gepland. In de praktijk gaat het meestal om deze situaties:

  • Een wagen komt later terug dan gepland: zijn laadvenster wordt korter, dus de planning schuift hem hoger in de prioriteitenlijst of geeft hem meer vermogen, terwijl wagens die later vertrekken tijdelijk trager laden.
  • Een laadpaal is buiten dienst: de wagen wordt aan een andere laadpaal gehangen, en de planning verdeelt het beschikbare vermogen en de laadtijd opnieuw over de overige laadpalen.
  • Een wagen moet vroeger vertrekken: de nieuwe vertrektijd wordt ingegeven of overgenomen, en de wagen krijgt automatisch voorrang op wagens die later vertrekken.
  • Niet alle wagens raken op tijd volledig geladen: elke wagen krijgt eerst zijn gegarandeerde minimale laadniveau, waarna de resterende energie naar de wagens gaat die het eerst vertrekken.

Hoe weet je of de laadplanning werkt?

Dezelfde sessiedata die het aankomstpatroon blootlegden, tonen ook of het plan werkte. Daarbij zijn dezelfde controles belangrijk als in het begin:

  • Kreeg de wagen de energie die hij nodig had?
  • Was de wagen klaar vóór zijn vertrektijd?
  • Bleef de site de hele nacht onder haar vermogensgrens?

Zorg dat ook onderbroken en mislukte sessies geregistreerd worden, want die zeggen evenveel als geslaagde sessies. Na de eerste weken helpt dat bovendien om te zien welke standaardinstellingen je moet bijsturen.

Wil je weten waarom je laadsessie mislukte? Lees onze gids:

Nu wagenparken groeien, wordt laden steeds vaker een dagelijkse planningstaak in plaats van een technisch detail. Een groot deel van de data die daarvoor nodig is, is al aanwezig in het laadsysteem, de routeplanning en de meter. Wie die gegevens samenbrengt, maakt van een vaste laadroutine een planning die volgt hoe het wagenpark werkelijk rijdt, én houdt energiekosten en netcapaciteit onder controle.

Meer over wat de elektrificatie van je wagenpark kost