ISO 15118-20 vanaf 2027: wat verandert er in het beheer van je laadpalen in Vlaanderen?

In het kort

• Nieuwe of vervangen laadpalen moeten vanaf 1 januari 2027 ISO 15118-20 ondersteunen. Dat geldt zowel voor publieke laadpalen als voor vaste private AC- en DC-laadpalen, bijvoorbeeld op een bedrijfsparking, in een depot of thuis.
• Elke laadpaal met ISO 15118-20 heeft een eigen digitaal certificaat nodig dat regelmatig vernieuwd moet worden.
• OCPP 2.1 biedt volledige ondersteuning voor ISO 15118-20.
• Bestaande publieke snelladers van 50 kW of meer op het trans-Europese vervoersnetwerk (TEN-T) moeten tegen dezelfde datum betalingen met een bankkaart of contactloze betaalmethode ondersteunen.
• In Vlaanderen bepaalt je hoogste kwartierpiek mee je nettarief. Ongecontroleerd laden kan je dus extra geld kosten.

_{Bronnen: EUR-Lex, Commission Delegated Regulation (EU) 2025/656; Hubject, 6.0 ISO15118-20 What is new?; Open Charge Alliance, Open Charge Point Protocol; Noerr, A new mandatory legal framework for charging infrastructure in Europe; Vlaamse Nutsregulator, Capaciteitstarief}

Wat vragen AFIR en ISO 15118-20?

AFIR is de Europese verordening voor laadinfrastructuur. Publieke laadpalen moeten vandaag al verbonden zijn, slim kunnen laden, transparante prijsinformatie tonen en toegankelijk zijn zonder abonnement.

ISO 15118-20 voegt daar een gemeenschappelijke en beveiligde communicatiestandaard tussen wagen en laadpaal aan toe. Die maakt onder meer Plug & Charge, een nauwkeurigere sturing van het laadvermogen en op termijn bidirectioneel laden mogelijk.

Vanaf 1 januari 2027 wordt de norm verplicht voor alle nieuwe laadpalen en voor laadpalen die grotendeels of volledig vervangen worden, zowel publiek als privaat. In de regelgeving wordt zo’n vervanging een ‘renovatie’ genoemd. Gewoon onderhoud valt daar niet onder.

Wil je de volledige achtergrond en tijdlijn? Lees ons artikel over AFIR en ISO 15118-20.

Waarom heeft elke laadpaal een digitaal certificaat nodig?

Met ISO 15118-20 wordt versleutelde communicatie verplicht. Voor het laden start, moeten de wagen en laadpaal elkaars identiteit kunnen controleren. Daarom heeft elke laadpaal een eigen digitaal certificaat nodig. Je kunt het vergelijken met een digitale identiteitskaart die via een vertrouwde certificaatketen wordt uitgegeven.

Die certificaten zijn maar beperkt geldig. Het certificaatbeleid van CharIN raadt voor laadpalen een geldigheid van twee tot drie maanden aan. Ze moeten dus meerdere keren per jaar vernieuwd worden.

Dat maakt certificaatbeheer een vast onderdeel van het beheer van je laadinfra. Iemand moet de certificaten aanvragen, hun vervaldatum opvolgen en ze tijdig vernieuwen, bij voorkeur automatisch via de backoffice. Ben je eigenaar van de laadpalen, maar worden ze door een CPO uitgebaat? Leg dan duidelijk vast wie hiervoor verantwoordelijk is.

Volstaat OCPP 1.6 nog?

Niet als je alle mogelijkheden van ISO 15118-20 wilt benutten. OCPP is het communicatieprotocol tussen de laadpaal en de backoffice. OCPP 1.6 wordt vandaag nog veel gebruikt, maar dateert van vóór de ondersteuning van ISO 15118.

OCPP 2.0.1 voegt ondersteuning voor ISO 15118 toe. OCPP 2.1 gaat verder en ondersteunt ISO 15118-20 volledig, inclusief bidirectioneel laden.

OCPP 1.6 en 2.x zijn niet onderling compatibel. Overstappen is dus meer dan een gewone software-update. Hou hier rekening mee bij je hardware- en backofficekeuzes voor 2027.

_{Bronnen: European Commission, Questions and answers on the regulation on the deployment of alternative fuels infrastructure (EU 2023/1804); EUR-Lex, Commission Delegated Regulation (EU) 2025/656; Hubject, 6.0 ISO15118-20 What is new?; CharIN, Certificate Policy (CP) for an ISO 15118 V2G PKI; Open Charge Alliance, Open Charge Point Protocol}

Wat betekent betalen met de bankkaart in de dagelijkse praktijk?

Een betaalterminal installeren is één ding. Ook het dagelijkse beheer ervan vraagt aandacht:

• Vooraf gereserveerd bedrag: net zoals aan een tankstation kan bij een kaartbetaling eerst een bedrag gereserveerd worden. Afhankelijk van de bank kan dat vijf tot zeven dagen of langer geblokkeerd blijven. Maak dit daarom duidelijk op het scherm.
• Betaalbewijs: bestuurders moeten een betaalbewijs kunnen krijgen. Zakelijke rijders hebben daarnaast vaak een factuur met btw nodig.
• Duidelijke informatie: het scherm van de laadpaal en de betaalterminal moeten dezelfde sessie- en prijsinformatie tonen.
• Gedeelde terminals: één betaalterminal kan meerdere laadpalen bedienen, zolang bestuurders eenvoudig de juiste laadpaal kunnen selecteren.
• Prijsregels: bij snelladers wordt per kWh afgerekend. Een tijdsgebonden kost wanneer een voertuig na het laden blijft staan, is mogelijk. Een aparte transactiekost niet.

_{Bronnen: EUR-Lex, Regulation (EU) 2023/1804 on the deployment of alternative fuels infrastructure; European Commission, Questions and answers on the regulation on the deployment of alternative fuels infrastructure (EU 2023/1804)}

Hoe verandert slim laden met ISO 15118-20?

Met ISO 15118-20 kan de wagen meer informatie uitwisselen over wat hij nodig heeft om te laden. De norm ondersteunt twee manieren om het laadproces aan te sturen:

• Geplande sturing: wagen en laadpaal spreken een laadplan af op basis van de benodigde energie en het geplande vertrekuur. Dat is bijvoorbeeld interessant op publieke en semipublieke locaties zoals hotels, winkels en parkings.
• Dynamische sturing: het energiebeheersysteem van de site bepaalt hoeveel vermogen beschikbaar is en verdeelt dat over de voertuigen. Dat is bijvoorbeeld relevant voor depots, waar meerdere voertuigen binnen een bepaalde tijd klaar moeten zijn.

In beide gevallen blijft sturing op siteniveau belangrijk. Zonder een limiet voor het volledige gebouw kunnen verschillende voertuigen tegelijk veel vermogen vragen en zo de capaciteit van de aansluiting overschrijden.

En wagens die ISO 15118-20 niet ondersteunen?

Ook die zullen nog jaren op onze wegen rijden. Laadsites moeten dus rekening houden met verschillende generaties voertuigen.

Hou daarom laadpassen, apps en betaalterminals beschikbaar en zorg ervoor dat je lastbeheer ook met oudere voertuigen blijft werken. Het is ook belangrijk dat je helpdesk communicatieproblemen tussen wagen en laadpaal kan herkennen, naast klassieke hardwareproblemen.

_{Bronnen : Typhoon HIL, ISO 15118-20 Protocol; CharIN, CharIN Interoperability Guide 2.0: Minimum Scope for Implementation of ISO 15118-20 DC Bidirectional Power Transfer in Dynamic Control Mode}

Welke Vlaamse regels spelen nog mee?

• Capaciteitstarief: bij Fluvius bepaalt je hoogste kwartierpiek per maand mee je nettarief. Als tien wagens tegelijk op vol vermogen laden, kan dat je piek aanzienlijk verhogen. Slim laden helpt om het beschikbare vermogen te verdelen en die piek onder controle te houden.
• Data: gegevens van publieke laadpunten, waaronder de ad-hocprijs, worden gedeeld via transportdata.be, het Belgische nationale toegangspunt. Ook wijzigingen aan de tarieven moeten daar worden doorgegeven.
• Laadpuntverplichting: bestaande niet-residentiële gebouwen met meer dan 20 parkeerplaatsen moeten sinds 2025 minstens twee laadpunten hebben. Laadpunten die je vanaf 2027 plaatst, moeten ISO 15118-20 ondersteunen.

_{Bronnen: Vlaamse Nutsregulator, Capaciteitstarief; transportdata.be, Information for dataproviders; AGION, Verplichte laadvoorzieningen}

Wat doe je best voor 1 januari 2027?

1. Breng alle laadprojecten in kaart die na 31 december 2026 in gebruik gaan.
2. Controleer of elk laadpaalmodel ISO 15118-20 ondersteunt of een schriftelijk bevestigd traject voor een software-update heeft.
3. Vraag je uitbater welke OCPP-versie hij gebruikt en wanneer de overstap naar 2.x gepland is.
4. Spreek duidelijk af wie verantwoordelijk is voor certificaten, betalingen, terugbetalingen en ondersteuning van bestuurders.
5. Breng bestaande snelladers in kaart die nog een betaalterminal nodig hebben.
6. Stel een vermogenslimiet voor de volledige site in, afgestemd op je aansluiting en het capaciteitstarief.

Goed om te weten: sectororganisatie CharIN heeft gevraagd om de deadline naar 2028 te verschuiven. Die wijziging is voorlopig niet goedgekeurd.

_{Bron: CharIN, CharIN Responds to European Commission Review of AFIR}

Veelgestelde vragen

Geldt ISO 15118-20 ook voor mijn bestaande laadpalen?

Nee, de verplichting geldt voor laadpalen die vanaf 1 januari 2027 geplaatst worden. Bestaande laadpalen moeten pas voldoen wanneer hun uitrusting grotendeels of volledig vervangen wordt.

Moeten private laadpalen op de bedrijfsparking ISO 15118-20 ondersteunen?

Ja, als het gaat om vaste AC- of DC-laadpalen die vanaf 1 januari 2027 geplaatst of vervangen worden. Mobiele laadkabels voor een gewoon stopcontact vallen er niet onder.

Kunnen mijn laadpalen met ISO 15118-20 automatisch bidirectioneel laden?

Nee, de norm maakt bidirectioneel laden mogelijk, maar daarvoor heb je ook compatibele voertuigen, hardware en backofficesoftware nodig, zoals OCPP 2.1.

Kan Plug & Charge een betaalterminal vervangen?

Nee, Plug & Charge werkt op basis van een contract en geldt onder AFIR daarom niet als betaling zonder abonnement.

_{Sources : EUR-Lex, Commission Delegated Regulation (EU) 2025/656; Open Charge Alliance, Open Charge Point Protocol; European Commission, Questions and answers on the regulation on the deployment of alternative fuels infrastructure (EU 2023/1804)}